Gotik'in Soyut Evreninden Rönesans'ın Somut Dünyasına
Orta Çağ resmi, figürü altın varaklı bir fon önüne yerleştirerek onu zamandan ve mekândan koparır. Bu gelenekte hedef, gözle görülen yaşanılan dünyanın ötesinde kutsal bir düzeni yansıtmaktır. İtalyan sanatı ise yeni bir üslup arayışına girdikçe bu iki boyutlu yüzeyi adım adım terk eder ve yönünü yeryüzünün somut gerçekliğine çevirir.
Duccio'nun Bizans şablonlarına getirdiği ritim, Giotto ile birlikte yerini ağırlığı, hacmi ve anatomik duruşu olan, duygu yüklü tasvirlere bırakır. Quattrocento dönemine gelindiğinde Brunelleschi ve Alberti'nin formüle ettiği optik kaçış noktası, resimsel düzlemi matematiksel bir illüzyonun ortasına taşır. İzleyicinin gözü artık evrenin odağına yerleşmiştir ve bu durum, yeni felsefenin mekânsal manifestosu haline gelir.
Vucut hatları yalnızca stilize birer çizgi olmaktan çıkar, doğa gözlemine dayanır. Işık ise göksel bir parıltıdan ziyade formları biçimlendiren fiziksel bir araç olur. Zanaat, bu süreçte rasyonel bir bilim katına yükselerek kendini baştan tanımlar. Artık dinsel metinlerin betimlemesi aşılmış; hümanist bir bakışla bizzat insanın kendi varlığı konu olarak seçilmeye başlanmıştır.
Aşağıda bu değişimi adım adım hazırlayanların fırçasından çıkan resimleri sırayla ele alıyoruz.
Cimabue – Maestà (1280)
Cimabue'nin Maestà'sı, Bizans ikonografisinin İtalyan topraklarındaki son güçlü yankısıdır. Meryem ve çocuk İsa, altın bir yüzeyin önünde, mekândan bağımsız bir tahtta otururlar; perspektif kaygısı taşımayan, katmanlı bir düzen hâkimdir kompozisyona. Melekler simetrik bir mimari yapı kurar, ama bu gerçek bir mekân önerisi değil, hiyerarşik bir kutsallık şemasıdır. Yine de dikkatli bir göz, drapaj kıvrımlarındaki hafif hacim denemesinde, geleneğin sınırlarını zorlayan ilk kıpırtıyı sezer.
 |
| Cimabue – Maestà (1280),Ahşap üzerine tempera ve altın varak |
.jpg)
