Hiçlikte Yankılar -16- Dijital Sanatta Biçimsel Dönüşüm ve Yeni Öznellik

Algoritmik Rasyonellik ve Sanatsal Değişim

Matematiksel dizilimler ve sistematik komutlar, görsel üretimin zeminini yeniden tanımlar. Algoritma, önceden belirlenen kurallar bütünü olarak yaratım sürecine dâhil olur. Sanatçı, geleneksel sezgisel yöntemlerin yerine belirli parametreleri yerleştirir. Bu durum, rastlantısallık ile mutlak düzen arasındaki sınırı belirsizleştirir. Biçim, hesaplanabilir adımların takibiyle yüzeyde kendine yer bulur. Yapıt, iradenin mekanik süreçle ortaklaşa çalışması sonucunda ortaya çıkar.

Vera Molnar, (Des)Ordres -Düzensizlikler- Benson kağıdı üzerine çizici ile bilgisayar çizimi, 50 x 50 cm. 1976. Galerie Oniris Rennes

Üretim aracı olarak bilgisayarın kullanımı, nesnenin statüsünü değiştirir. Yaratıcı özne artık doğrudan malzemeye müdahale eden kişi konumundan sıyrılır, kuralları koyan ve sistemi başlatan bir tasarımcıya dönüşür. Estetik değer, nihai üründen bağımsızlaşarak sistemi var eden mantıksal kurguda aranır. Süreç, sanat tarihindeki rastlantısaratıcılık çerçevesinde inceler. Kurallar dizgesi, karmaşık görsel yapıların inşasında temel yapı taşı vazifesi görür. Teknolojik imkanlar, tuvalin sınırlarını aşarak zihinsel bir tasarım alanının doğuşunu hızlandırır.

Yazının devamı

Hiçlikte Bir Resim: George Frederic Watts'ın Umut Tablosu Bize Ne Öğretir?

Karanlığın İçindeki Son Tel

Bugün toplumsal olarak hepimizde ortak bir yorgunluk, her şeye rağmen ayakta kalmaya çalışmanın sonucu sessiz yıpranmışlık var. Modern dünyanın getirdiği hız, sürekli değişen gündem ve bilginin yoğunluğu, bireyi kendi özünden koparır. Tam da böyle dönemlerde sanat, bize sahte bir neşe vaat etmek yerine varoluşsal direnişin en dürüst halini sunar. George Frederic Watts, 1886 tarihli başyapıtı Umut ile sanat tarihinin en derin dayanıklılık tasvirlerinden birini gerçekleştirir. Dönemin akademik sanat çevreleri, umudu genellikle zaferle taçlandırılmış, parlak renkli ve dışa dönük figürlerle resmederken; Watts evrensel bir ıssızlığın ortasına, bir kürenin üzerinde, gözleri bağlı ve gururlu bir kadın yerleştirir.

George Frederic Watts, Umut, 1886, 

Yazının devamı

Hiçlikte Yankılar -15- Algının Derinliği ve Verinin Geometrisi

Zamanın daireselliği ve ebedi dönüş fikri üzerine düşünürken çoğunlukla gözden kaçan bir ayrıntı vardır: Her şeyin zaten tek bir anda olup bitmiş olması, anın içindeki deneyimin tekdüze olduğu anlamına gelmez. Dijital evrenin ve algoritmaların dünyasında her seçim, her veri paketi ve her etkileşim belirli bir koordinata işaret eder. Eğer zaman akıp giden bir nehir değil de her şeyin eşzamanlı olarak var olduğu durağan bir okyanussa, bizim buradaki pozisyonumuz hareketsiz durmak değil, okyanusun derinliklerindeki basıncı hissetmektir. Flâneuse olarak şehirde yürürken adımları yavaşlatmak, sadece mekânı daha iyi izlemek  ve durağan görünen anın içindeki yüksek frekanslı sinyalleri yakalama çabasıdır. 

Flaneur ve Flaneuse Retell Sergisinde

Yazının devamı

Hiçlikte Bir Resim: Nazmi Yılmaz’ın Bir Kuş Portresi Üzerine

Boyanın Kütleselleşmesi ve Formun Yalınlığı Üzerine

Nazmi Yılmaz’ın bu çalışması, ilk bakışta bir kuşun portresi gibi görünse de, derinlerine inildiğinde formun, maddenin ve zamanın kesiştiği bir varoluş alanını temsil eder. Sanatçının kuşları, alışılagelmiş bir doğa tasvirinin ötesine geçerek, izleyiciyi plastik bir gerçeklikle baş başa bırakır.

Yılmaz resminde kuş, gökyüzünün hafifliğini ya da kanat çırpışın dinamizmini simgelemez. Tam tersine, bu kuş yere, hatta varlığın özüne çakılı kalmış bir anıt gibidir. Sanatçı, kuşu betimlerken anatomik doğruluktan bilinçli bir biçimde feragat eder. Tüylerin yumuşaklığı, kanatların aerodinamiği ya da gözün canlılığı gibi detaylar elenmiştir. Geriye kalan, kaba ama sarsılmaz bir hacimdir. Bu hacim, figürü bir canlı olmaktan çıkarıp onu resmin yüzeyinde inşa edilmiş plastik bir nesneye dönüştürür.

Nazmi Yılmaz, 23 x 17 cm, karton üzerine pastel, Aile Koleksiyonu

Yazının devamı

Picasso'nun Pembe Dönemi ve Sahne Arkasının Hüznü

Maskenin Ardındaki Melankoli

Pablo Picasso’nun sanat kronolojisinde, yakın dostu Carlos Casagemas’ın trajik intiharıyla şekillenen ve yoksulların, körlerin, dışlanmışların dünyasını monokrom bir tarzla ele aldığı Mavi Dönem, yerini daha sıcak bir palete bırakır. Sanat tarihçileri tarafından Pembe Dönem olarak adlandırılan bu yeni kesit, ilk bakışta Picasso'nun hayatına giren Fernande Olivier’in yarattığı duygusal dinginliğin ve Paris’teki Montmartre bohemine uyum sağlamasının bir sonucu gibi görünür. Hüzünlü maviler pembe, gül kurusu, toprak tonları ve pastel turuncularla yer değiştirir. Ancak bu geçişle boşluk ve sıkıntı yok olmaz, sadece biçim değiştirerek makyajın ve kostümün arkasına gizlenir. Mavi Dönem* resimlerindeki dünyevi olmayanı ve dinsel melankoliyi simgeleyen atmosfer, Pembe Dönem’de sahne ışıklarının altındaki ama aslında topluma en uzak olanların yani sirk çalışanlarının, akrobatların ve palyaçoların dünyasına taşınır.

Picasso o yıllarda Paris'in Montmarte semtinde yaşıyordu

Yazının devamı