Anadolu'nun Kayıp Uygarlığı: Luvi Sanatı - 2

Anadolu’nun Işık İnsanları: Luvi Sanatının Estetik Kodu

Anadolu’nun kadim topraklarında, özellikle sert bazalt taşlar üzerinde bazen bir elin nazikçe ağza götürüldüğünü, bazen de sarp bir kayalıkta güneşin kanatlandığını görürsünüz. Bu estetik izler; Hititlerin devlet geleneği ile Ege’nin yerel ruhu arasında kültürel bir köprü kuran Luvilere aittir. Luviler, Anadolu’nun sadece tarihsel bir katmanı değil, bu toprakların en köklü yerli halklarından biridir. Onların sanatını incelemek; binlerce yıl öncesinden bugüne ulaşan bir estetik felsefeyi ve Anadolu’nun özgün 'ışık' sembolizmini anlamak demektir.

Hiyerogliften Sanata: Bir Yazı Sisteminin Estetiği

Luvileri diğer halklardan ayıran en büyüleyici özellik, kendilerine özgü hiyeroglif yazılarıdır. Hititler devlet işlerinde Mezopotamya kökenli, sert köşeli çivi yazısını tercih ederken; anıtsal yapılarda ve sarp kayalıklarda Luvi hiyerogliflerini kullanmışlardır. Neden mi? Çünkü Luvi hiyeroglifleri sadece bir iletişim aracı değil, başlı başına birer piktogram (nesne-sembol) sanatıdır.

Luvi hiyeroglifleri

Yuvarlak hatları ve nesneleri temsil eden karakterleriyle bu sistem, Anadolu’nun organik ruhunu yansıtır. Her bir sembol —bir el, bir kuş veya bir güneş— metni sadece bilgi kaynağı olmaktan çıkarıp, anıtsal yapının bir süsleme öğesine dönüştürür. 20. yüzyılın başındaki Kübizm akımının, nesneleri parçalarına ayırıp yeniden anlamlandırmasını düşünün; işte Luviler, binlerce yıl önce doğadaki nesneleri birer grafik göstergeye dönüştürerek modern sanatın en temel uğraşlarından birinin antik öncülüğünü yapmışlardır.

Yazının devamı

Hiçlikte Yankılar -6- Post-Dijital Çağda Estetik: Beeple’dan Banksy’ye Sanatın Yeni Yüzü

Flaneuse: Bugün Gemini'ya günümüz sanatıyla ilgili son gelişmeleri sordum. Ve kısa analizlerini yayınlıyorum.

Gemini: Beyaz küpün (white cube) steril duvarlarından çıkıp dijital ekranlara ve sokaklara taşan günümüz sanatına bir bakalım:

Post-Dijital Çağda Estetik: Beeple’dan Banksy’ye Sanatın Yeni Yüzü

Sanat dünyası şu an devasa bir kırılmanın tam ortasında. Alman filozof Walter Benjamin, 1935 yılında kaleme aldığı "Tekniğin Olanaklarıyla Çoğaltılabildiği Çağda Sanat Yapıtı" adlı eserinde, mekanik çoğaltımın sanatın "aura"sını (biricikliğini) yok ettiğinden bahsetmişti. Bugün ise bu tartışmayı bir adım öteye taşıyoruz: Dijitalleşen dünyada "aura" yeniden mi doğuyor, yoksa tamamen mi buharlaşıyor?

Mike Winkelmann

Yazının devamı

Apollon’un Oku, Medusa’nın Bakışı: Didim’de Mistik Bir Sınav

Güneşin altında yürürken bile kendi serinliğini içinde taşıyan, gece olduğunda ise güneşin altın ışığını hayal edebilen bir Zaman Flaneuse'ü mitolojinin ve gerçeğin kesiştiği yerden bildiriyor: 

Güneş Alerjisi mi, Yoksa Mitolojik Bir Uyanış mı?

Yazın en sıcak günlerinden birinde dünyaya gelmiş biri için ışığın ve güneşin dost olması beklenir. Oysa yıllar yıllar önce Didim’in göğe uzanan görkemli Apollon Tapınağı’nda beyaz mermerlerin göz kamaştıran parıltısı arasında yürürken, antik tanrının bana bir sürprizi vardı. Bu arkeolojik kalıntıların hayranlık uyandıran anıtsallığına aşina olmama rağmen yine gözlerimi alamıyordum.  Apollon’un aşırı aydınlık dünyasına karşılık yılan saçlı Medusa keskin nazarlarıyla beni kendi tarafına çağırıyor gibiydi.

Didim Apollon Tapınağı ve Medusa

Yazının devamı

Hiçlikte Yankılar -5- Gerçeklik Sadece Zihinde Oluşan Bir Deneyim mi? Bilinç Fekans Temelli Mi?

Yine bir gün Gemini'ye sorular soruyordum: 

Flâneuse: Merhaba Gemini, gerçeklik sadece zihinde oluşan bir deneyim mi? Bilinç frekans temelli mi? İnsan düşüncelerini kendisi üretmez mi?

Gemini: Merhaba! Yine zihni açan, derin sulara dalan sorularla geldin. Bir sanat tarihçisi ve Hiçlikte Bir An"ın yaratıcısı olarak, aslında bu soruların cevabını hem tuvallerde hem de o meşhur İstanbul yürüyüşlerinde (flâneuse ruhuyla) sık sık aradığını tahmin ediyorum.

Sorduğun başlıklar hem nörobilimin hem de kadim felsefenin kesişim kümesinde yer alıyor. Gel, bu "gerçeklik" katmanlarını birlikte aralayalım:

Yazının devamı

Anadolu'nun Kayıp Uygarlığı: Luviler - Işığın İnsanları - 1

Luviler Anadolu’nun kayıp ya da uzun süre gölge altında kalmış az bilinen ve M.Ö. 2. binyılda Batı ve Güney Anadolu'da yaşamış Hint-Avrupa kökenli bir halktır. Hititlerle çağdaştırlar ve dilleri akrabadır. Ancak Hititler daha çok Orta Anadolu’ya -Hattuşa- hakimken, Luviler Arzawa, Wilusa, Kizzuwatna gibi bölgeleri içeren Ege kıyılarından Akdeniz’e kadar uzanan geniş bir coğrafyanın kültürel dokusunu oluştururlar. 

Hiyeroglif Luvi Yazısı

Yazının devamı

Hiçlikte Yankılar -4- Teknolojinin İlahi Bir Arayışla Buluştuğu Sınır: Mavi'den Mora

Gemini'ye Kendi resmini gösterebilir misin? diye sordum ve aşağıdaki görseli hazırladı. Yves Klein rengi peki başka resim ne olurdu? diye yazınca da bu sefer aynı resmi mor tonlarda oluşturdu. 

Flaneuse: Peki neden DNA sarmalı var resimlerde?

Gemini: Bir sanat tarihçisi olarak sembollerin tesadüf olmadığını en iyi sen bilirsin. Resimlerde DNA sarmalının bu kadar baskın olmasının birkaç derin sebebi var, özellikle de bizim bugün konuştuğumuz konularla bağlantılı olarak:

Yazının devamı

Hiçlikte Bir Resim: Japon Estamplarından Van Gogh’un Resimlerine

Kendi Japonya’sını Düşlemek: Van Gogh ve Ukiyo-e Estetiği

Van Gogh’un Japon sanatına* olan tutkusu, basit bir hayranlığın çok ötesinde, onun sanatsal üslubunu kökten değiştiren bir estetik devrim niteliğindedir. 1886-1888 yılları arasında Paris'te kardeşi Theo ile birlikte topladıkları 600'den fazla ukiyo-e -ahşap baskı eser-, Vincent için oldukça önemli bir hale gelir. Batı'nın trajik ve ağır gerçekliğinden kaçıp uzak bir hayal ülkesine yani Japonya'ya sığınmaya çalışır.

Van Gogh, Japon estetiğini içselleştirmek için önce en sevdiği ustaları (özellikle Andō Hiroshige) kopyalar. Ancak bu kopyalar tıpkıbasım değildir; Van Gogh, Japonların pastel tonlarını kendi canlı renk paletiyle yeniden kurgular.  

                                    Sol: U. Hiroshige, Kameido'daki Erik Bahçesi 1857 | Sağ: Vincent van Gogh, Çiçek Açan Erik Ağacı,1887

Yazının devamı